DOLAR
33,0641
EURO
36,1226
ALTIN
2.599,93
BIST
11.139,46
Adana Adıyaman Afyon Ağrı Aksaray Amasya Ankara Antalya Ardahan Artvin Aydın Balıkesir Bartın Batman Bayburt Bilecik Bingöl Bitlis Bolu Burdur Bursa Çanakkale Çankırı Çorum Denizli Diyarbakır Düzce Edirne Elazığ Erzincan Erzurum Eskişehir Gaziantep Giresun Gümüşhane Hakkari Hatay Iğdır Isparta İstanbul İzmir K.Maraş Karabük Karaman Kars Kastamonu Kayseri Kırıkkale Kırklareli Kırşehir Kilis Kocaeli Konya Kütahya Malatya Manisa Mardin Mersin Muğla Muş Nevşehir Niğde Ordu Osmaniye Rize Sakarya Samsun Siirt Sinop Sivas Şanlıurfa Şırnak Tekirdağ Tokat Trabzon Tunceli Uşak Van Yalova Yozgat Zonguldak
İstanbul
Parçalı Bulutlu
33°C
İstanbul
33°C
Parçalı Bulutlu
Cuma Açık
33°C
Cumartesi Açık
33°C
Pazar Parçalı Bulutlu
33°C
Pazartesi Az Bulutlu
31°C

Varlık mecmuası ve yayınevinin kurucusu, bir yazı işçisi: Yaşar Nabi Nayır

Kültür ve Turizm Bakanlığı Büyük Ödülü’ne 1979’da bedel görülen Nayır, yapıtları ve çevirileriyle hayatının sonuna kadar Türk edebiyatına taraf veren kalemler ortasında yer aldı.

Varlık mecmuası ve yayınevinin kurucusu, bir yazı işçisi: Yaşar Nabi Nayır
16.03.2023 12:36
0
A+
A-

Türk edebiyatına sağladığı katkılarla tanınan, Varlık Mecmuası’nın ve Varlık Yayınevi’nin kurucusu yayıncı, şair ve yazar Yaşar Nabi Nayır’ın vefatının üzerinden 42 yıl geçti.

Nigar Hanım ile memur Nabi Bey’in oğlu olan Nayır, 25 Aralık 1908’de Kuzey Makedonya’nın başşehri Üsküp’te dünyaya geldi.

Balkan Savaşı yıllarında annesiyle vakit zaman İstanbul’a gidip gelmek zorunda kalan Nayır, ilköğrenimini İstanbul ve Üsküp’te sürdürdü. Nayır, Kadıköy’de Osmangazi İlkokulu, Torosyan Ermeni Okulu, Üsküp İrfan Mektebi ve Üsküp Fransız Okulu’nda eğitim gördü.

İlk şiiri Servet-i Fünun mecmuasında yayınlandı

Usta muharrir, ailesiyle birlikte 1924’te kesin olarak İstanbul’a yerleşti ve 7’nci sınıfına kaydolduğu Galatasaray Lisesi’nin ticaret ve bankacılık kısmından 1929’da mezun oldu.

Sanat hayatına şiir yazarak başlayan Yaşar Nabi Nayır’ın birinci şiiri, Servet-i Fünun mecmuasında yayınlandı. 1928’de altı arkadaşıyla kurduğu Yedi Meşale topluluğu Nayır’ın edebiyat dünyasında tanınmasını sağladı.

Nayır’ın kurucuları ortasında yer aldığı, Ziya Osman Saba, Cevdet Kudret Solok, Sabri Esat Siyavuşgil, Muammer Lütfi Bahşi, Vasfi Becerikli Kocatürk ile Kenan Hulusi Koray’dan oluşan Yedi Meşale Topluluğu, 8 ay sonra dağıldı.

Yedi Meşale…

Yedi Meşale isimli ortak bir şiir kitabını da 1928’de yayınlayan usta edebiyatçı, Fransız sembolizminin tesiri altındaki bu şiirlerde, neslin başka şairlerinde olduğu üzere, yüklü olarak kişisel hislere ve izlenimlere yer verdi.

İlk şiir kitabı Kahramanlar’ı 1929’da çıkaran Nayır, 1931’de Onar Mısra ve daha sonra da Aralıklar yapıtını okurların beğenisine sundu. Bu kitaplarından sonra Nayır, şiirden uzaklaşarak evvel roman, hikaye ve oyun, daha sonra da inceleme ve araştırma çeşidinde eserler vererek, düz yazıya yöneldi.

Usta edebiyatçı, Yusuf Ziya Ortaç tarafından kurulan “Meşale”, “Yeni Kitap”, “Hayat”, “Muhit”, “Ülkü” ve “Çığır” mecmualarında yayımladığı şiir, deneme ve çevirileriyle tanındı. Nayır, 1929 ile 1933 ortasında Ziraat ve Merkez bankalarında, 1934-1940’ta da Türk Lisan Kurumu’nda vazife yaptı.

Varlık Yayınevi’ni 1946’da kurdu

Bir periyot Hakimiyeti Ulusala gazetesinde mütercim ve müellif olarak çalışan Nayır, Nahit Sırrı Örik ile birlikte Ankara’da Varlık Mecmuası’nı 15 Temmuz 1933’te yayımlamaya başladı. Nayır, daha sonra 1946 yılında Ulusal Eğitim Bakanlığı Çeviri Ofisi’ndeki vazifesinden istifa etti.

Yaşar Nabi Nayır, 1946’da mecmuayı İstanbul’a taşıdı ve bir yandan da Varlık Yayınevi’ni kurarak kendini yayıncılığa verdi. Usta muharrir, yayınevi bünyesinden binden fazla kitap yayımladı ve 1950 yılında çok kısa bir mühlet de olsa “Meydan” isimli siyasi mizah mecmuasını çıkardı.

Sadece çağdaş dünya edebiyatı örneklerine yer veren Cep Mecmuası’nı 29 sayı olarak 1966 ve 1969 yılları ortasında çıkaran Nayır, Varlık Yıllıkları’nı ise 1960-1981 ortasında okurlarla buluşturdu.

Panait Istrati ve Balzac başta olmak üzere Fransızcadan çeviriler yapan, tıpkı vakitte derlemeler ve incelemeler hazırlayan Nayır, Türk kültür ömrüne yaptığı katkılardan dolayı 1979’da Kültür ve Turizm Bakanlığı Büyük Ödülü’ne kıymet görüldü.

Kendi ismiyle ve Muzaffer Reşit takma ismiyle derlediği, hazırladığı antoloji ve tanıtma kitaplarının sayısı 60’ın üstünde olan usta edebiyatçı, garip şiiri ve köy edebiyatına tanıklık etmiş olmanın yanı sıra ömrünün sonuna kadar Türk edebiyatına istikamet veren kalemler ortasında yer aldı.

Nayır, birebir vakitte Varlık Mecmuası bünyesinde birçok genç muharrir ve şairin yetişmesine ön ayak olmakla bir arada, Varlık Yayınları ile seçkin bir edebiyat kitaplığı kurdu.

Türk edebiyatına ve kültür hayatına büyük katkılar sağladı

Türk edebiyatının önde gelen birçok şairin birinci eserlerine yer veren, gerek Varlık mecmuası, gerekse Varlık Yayınevi’nde yayımladığı bini aşkın kitapta çağdaş Türk edebiyatının ve kültür ömrünün gelişimine değerli katkılar sağlayan Nayır, birçok çevirmenin yetişmesinde de rol oynadı.

Yaşar Nabi Nayır, çeviri konusunda de Türkiye’nin durumunu 1940’da şu cümlelerle anlatmıştı:

“Bir çeviri faaliyetinin layıkıyla verimli olabilmesi için kaliteli çeviri zihniyetinin o memlekette yeterlice yerleşmiş olması lazımdır. Bizde çeviri faaliyeti evvelden de yok değildir. Ama dikkat ediniz, son vakitlere gelinceye kadar lisanımıza çevrilen yapıtların büyük bir ehemmiyetini, sanat ve fikir değerleri olmayan birtakım aşağılık macera ve zabıta romanları teşkil ediyordu. Bu yapıtları ortaya koyanlar, halk güzel ve kaliteli yapıtlara istek etmediği için ticari bir değer arz eden bu nevi kitapları çeviri ettirmek mecburiyetinde kaldıklarını söylüyorlardı.”

Usta edebiyatçı, çevirinin değerine ait ise şunları kaydetmişti:

“Çeviri işi, kolay bir iş sanılmamalıdır. Onu küçümseyenler aldanırlar. Çeviriyi küçümsemek, bu alanda, en yeterli muharrirleri bile başarısız kılabilir. Zira çeviri yapanlar daima yeni yeni sıkıntılar karşısında kalırlar. Üstelik bunları çözmek için başvurabileceği hazır kurallar ve tarzlar yoktur. Her yeni sorunun tahlili, yeni sorun getirdiği için daha evvelki çeviriler de işe yaramaz. Onun içindir ki her yeni çeviri, çevirmenin olgunlaşmasını, biraz daha mükemmelleşmesini sağlar.”

Yaşar Nabi Nayır öldü

Türkiye Pen Muharrirler Derneği’nin bir devir başkanlığını yürüten Nayır, 15 Mart 1981’de mide kanaması bağlı olarak İstanbul’da hayatını kaybetti ve Zincirlikuyu Mezarlığı’na defnedildi.

ETİKETLER: , , , ,
Yorumlar

Henüz yorum yapılmamış. İlk yorumu yukarıdaki form aracılığıyla siz yapabilirsiniz.