DOLAR
32,3565
EURO
34,4292
ALTIN
2.435,74
BIST
9.814,19
Adana Adıyaman Afyon Ağrı Aksaray Amasya Ankara Antalya Ardahan Artvin Aydın Balıkesir Bartın Batman Bayburt Bilecik Bingöl Bitlis Bolu Burdur Bursa Çanakkale Çankırı Çorum Denizli Diyarbakır Düzce Edirne Elazığ Erzincan Erzurum Eskişehir Gaziantep Giresun Gümüşhane Hakkari Hatay Iğdır Isparta İstanbul İzmir K.Maraş Karabük Karaman Kars Kastamonu Kayseri Kırıkkale Kırklareli Kırşehir Kilis Kocaeli Konya Kütahya Malatya Manisa Mardin Mersin Muğla Muş Nevşehir Niğde Ordu Osmaniye Rize Sakarya Samsun Siirt Sinop Sivas Şanlıurfa Şırnak Tekirdağ Tokat Trabzon Tunceli Uşak Van Yalova Yozgat Zonguldak
İstanbul
Açık
23°C
İstanbul
23°C
Açık
Pazartesi Az Bulutlu
26°C
Salı Az Bulutlu
24°C
Çarşamba Az Bulutlu
19°C
Perşembe Az Bulutlu
17°C

Konut stokunun yüzde 80’ini oluşturan çıkmalı binalar risk oluşturuyor

Türkiye’de sıkça görülen, binanın metrekaresini artırmak ve alan kazanmak gayesiyle uygulanan çıkma binalar, konut stokunun yüzde 80’ini oluştururken, bu binaların zelzelede daha çok hasar gördüğü tespit edildi.

Konut stokunun yüzde 80’ini oluşturan çıkmalı binalar risk oluşturuyor
15.03.2023 07:36
0
A+
A-

Türkiye, Kahramanmaraş merkezli sarsıntıların akabinde, bir yandan kaybettiği 50 bine yakın insan için yas tutarken, bir yandan da yaraların sarılması için ağır bir uğraş veriyor.

Deprem gerçeği ile yaşamak ve bir daha misal felaketlerde can kayıplarını azaltmak için, yurt genelinde yağılacak yeni konutlarda nasıl yollar izleneceği bir sefer daha masaya yatırıldı.

Uzmanlar, Türkiye’deki yapı stokunun yüzde 80’ini oluşturan çıkmalı binaların sarsıntıda daha fazla hasar gördüğünü belirterek, bu yapılar için kontrol ikazında bulunuyor.

İstanbul’da çıkma katlı binalar daha fazla

Özellikle İstanbul’da bu oranın daha yüksek olduğu belirtilirken, çıkmalı binalarda giriş katın üstünde konsol çıkmalar yapılarak kullanım alanı genişletiliyor. Genişletilen olağan katlarda kolonlar ile sarkan kirişler birbirinden ayrılıyor. Kirişlerin kolonlardan ayrılması sonucu taşıyıcı sistem, çerçeve oluşturmadığı için zelzele tesirine karşı zayıf kalabiliyor.

Çıkmalı yapılar nasıl güçlendirilebilir

Çıkmalı yapıların zelzeleye karşı gücünü artırmak için konsol ucundan geçen kirişleri kucaklayıp çerçeve oluşturacak sarsıntı perdelerin yapılması gerekiyor. Çıkmalı binaya güç kazandırmak için zelzele perdelerinin dış kirişleri kucaklayıp çıkma altından devam etmesi büyük kıymet taşırken, güçlendirme noktasında mevzuat açısından problemler olabiliyor.

Binadaki çıkma oranı, riski artırıyor

Mimar, inşaat, jeoloji, jeofizik ve harita mühendislerinden oluşan 8 uzman tarafından hazırlanan ve Etraf, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığının sitesinde de yer alan zelzele testinde, çıkmalı binaların zelzeleye karşı riski artırdığı görülüyor.

Puanla birlikte zelzele riskinin de arttığına işaret edilen testte, “Bina çıkmaları nasıl?” sorusuna karşılık şu şıklar ve puanlar yer alıyor:

Binada hiç çıkma yok (sıfır puan), sadece balkonlar çıkma (1 puan), binanın bütününde kapalı çıkma var/80 santimetreyre kadar (3 puan), açık çıkmalar duvarlarla kapatılmış (4 puan), binanın bütününde 80 santimetreden fazla çıkma var (5 puan).

Türkiye’deki yapıların yüzde 80’i çıkmalı

Deprem Güçlendirme Derneği (DEGÜDER) Lideri Sinan Türkkan, Türkiye’deki yapıların yüzde 80’ini çıkmalı binaların oluşturduğunu, kolonlar birbirine bağlanmadan 8-10 katlı binalar yapılabildiğini, bu uygulamanın kullanıcıya alan kazandırsa da sarsıntıya karşı binada yetersizlik oluşturabildiğini söyledi.

Şiddetli bir zelzele esnasında çıkmalı binaların olağan yapılara nazaran hasara daha açık olduğunu belirten Türkkan,

Konsollarda çökmeler ve yıkılmalar meydana gelebiliyor, binanın yıkılma riski artıyor. Kolonlar birbirine bağlanmadığı vakit ne kadar düzgün yaparsanız yapın istenilen randıman sağlanamıyor. Bu nedenle çıkmalı sistemden vazgeçmemiz gerekiyor.

dedi.

Türkkan, çıkmalı binalarda oturan vatandaşların kesinlikle binalarında performans tahlili yaptırması gerektiğini vurgulayarak, muhtaçlığa nazaran güçlendirme uygulanmasının koşul olduğunu kaydetti.

Binada oturulurken güçlendirme yapılabilir

Sinan Türkkan, binaların sarsıntıya karşı daha güçlü hale gelmesi için çeşitli güçlendirme metotları uygulanması gerektiğini belirterek, şunları kaydetti:

Yöntemlerden birisi, zelzele yüklerine karşı ek edeceğimiz perdeler ile sarsıntı yüklerini bu perdelerin üzerine almak ve mevcut kolonlara gelen zelzele yüklerini azaltarak hasar riskini en aza indirmek. Binanın dışından yapılan güçlendirmeler de değerli. Bina içinde çok fazla yapısal bir sorun yoksa büsbütün bina yahut konsol dışında binaya perde ek ederek oluşturulan yeni sistem ile bu riskten kurtulmak mümkün. Binanın sisteminin müsaade vermesi durumunda… Bina sakinleri konutunda otururken bu güçlendirmeleri yapmak mümkün.

Hatay’da birebir site içerisinde birtakım binalar yıkılmasına karşın benzeri halde güçlendirilen bina yıkılmamış, binada yaşayan 60 kişi sağ olarak kurtulmuştur. 2008 yılında yapılan uygulamada binada oturanlar dairelerinde yaşamaya devam ederken, binanın dışından betonarme perdeler eklenmiş, içeriden de karbon fiber kullanılarak güçlendirme yapılmıştır.

Güçlendirme için belediyelerde imar düzenlemesi gerekli

Türkkan, güçlendirme için belediyelerde imar düzenlemesine muhtaçlık olduğunu aktararak,

Belediyeye gittiğimizde dışarıdan yapılan perdelerde yapının oturum alanı büyüdüğü gerekçesiyle güçlendirme projemiz kabul görmüyor. Bu üzere mecburî durumlarda binaya perde ekleri yapılmasına müsaade vermek için yeni bir düzenleme yapılması gerekiyor. Yaşanan büyük zelzeleden alınan derslerle öncelikle imar yasalarında düzenlemeler yapılmalı, konsol çıkmalarına ve bitişik nizam binaların imarına zelzele göz önüne alınarak düzenlemeler getirilmeli. Yapı kontrol kanunu yenilenmeli ve güçlendirmede ruhsat almanın önündeki bürokratik maniler kaldırılmalıdır. Böylelikle sarsıntıya dayanıksız yapı stokundan süratlice kurtulmamız ismine kıymetli bir adım atılmış olacaktır.

 şeklinde konuştu.

Kahramanmaraş sarsıntılarından en çok çıkmalı binalar etkilendi

Çıkmalı bina imalinin bir an evvel kaldırılması gerektiğini vurgulayan Bozyiğit,

Bu zati hem mühendislik hem de statik açıdan yanlışsız değil. Bilhassa 2000 yılı öncesi çok katlı yapıların çabucak hemen tamamı bu formda.

diye konuştu.

Bozyiğit, çıkmalı binalarda kolonların taşıyıcılık faktöründe problemler yaşandığını, bunun güzelleştirilmesi gerektiğini belirterek,

Güçlendirme için performans tahlili yapılması gerekiyor. Yeni direktörlüğü nazaran zelzeleye direnç gösterecek halde güçlendirme projesi uygulanması lazım.

dedi.

“2000 yılı öncesi binalara dikkat edilmeli”

Türk Dünyası Mimarlar ve Mühendisler Birliği Kentsel Dönüşüm Kurulu Lideri Nihat Şen ise yönetmeliklerin müsaade ettiği binalarda sorunların yaşanmayacağını lakin çıkmalı yapılarda bilhassa 2000 öncesinde yapılanlara dikkat edilmesi gerektiğini söyledi.

Şen,

Bütün çıkmalı binaların tehlikeli olduğunu söylemek yanlışsız olmaz. Yönetmelikler 5 metreye kadar müsaade veriyor. Lakin bunun statik çözümlemesinin ve gereç seçiminin düzgün yapılması ve hakikat uygulamayla hayata geçilmesi lazım. Ayrıyeten kontrol kural.

ifadelerini kullandı.

Çıkmalı binalarda bilhassa eski yapılara işaret eden Şen,

Binamız çerçeveli kiriş sistemiyle birbirine bağlanmadıysa ve bilhassa 2000 yılı öncesine aitse kesinlikle denetlenmeli. Zira taşıyıcıların çerçeveli kiriş sistemiyle birbirine bağlanması lazım. Şayet o denli bir şey olmadığı düşünülüyorsa çabucak harekete geçilmesi gerektiğini düşünüyorum.

dedi.

ETİKETLER: , , , ,
Yorumlar

Henüz yorum yapılmamış. İlk yorumu yukarıdaki form aracılığıyla siz yapabilirsiniz.