DOLAR
32,3565
EURO
34,4292
ALTIN
2.435,74
BIST
9.814,19
Adana Adıyaman Afyon Ağrı Aksaray Amasya Ankara Antalya Ardahan Artvin Aydın Balıkesir Bartın Batman Bayburt Bilecik Bingöl Bitlis Bolu Burdur Bursa Çanakkale Çankırı Çorum Denizli Diyarbakır Düzce Edirne Elazığ Erzincan Erzurum Eskişehir Gaziantep Giresun Gümüşhane Hakkari Hatay Iğdır Isparta İstanbul İzmir K.Maraş Karabük Karaman Kars Kastamonu Kayseri Kırıkkale Kırklareli Kırşehir Kilis Kocaeli Konya Kütahya Malatya Manisa Mardin Mersin Muğla Muş Nevşehir Niğde Ordu Osmaniye Rize Sakarya Samsun Siirt Sinop Sivas Şanlıurfa Şırnak Tekirdağ Tokat Trabzon Tunceli Uşak Van Yalova Yozgat Zonguldak
İstanbul
Açık
23°C
İstanbul
23°C
Açık
Pazartesi Az Bulutlu
26°C
Salı Az Bulutlu
24°C
Çarşamba Az Bulutlu
19°C
Perşembe Az Bulutlu
17°C

Bilim insanları uyardı: Orman yangınları ozon deliğini büyütüyor

Bilim insanları, orman yangınları nedeniyle çıkan ağır dumanın ozon deliğinin büyümesine katkı sağladığını ortaya çıkardı.

Bilim insanları uyardı: Orman yangınları ozon deliğini büyütüyor
15.03.2023 17:52
0
A+
A-

Ozonosfer ya da ozon katmanı, stratosferin üst kısmında bulunan ve Güneş’ten gelen ziyanlı ışınların yeryüzüne ulaşmasını engelleyen esirgeyici katmana deniyor.

Bu tabakanın ziyan görmemesi hayli değerli, zira Güneş’ten gelen ve son derece ölümcül olan UV-B ve UV-C ışınları bu katman sayesinde engelleniyor. Lakin Dünya’dan salınan kimyasal gazlar nedeniyle ozon katmanı daima olarak inceliyor.

Orman yangınlarının ozona etkisi

Son orman yangınlarından çıkan dumanlar, dünyanın 1987’den beri düzgünleştirmek için çok çalıştığı ozon katmanının düzgünleşmesini yavaşlatıyor ve hatta bilakis çeviriyor.

Ozon katmanı, gezegenimizin Güneş radyasyonu tarafından kavrulmasını engelleyen stratosferin çok kıymetli bir modülüdür.

Bozulmadan kalması tüm bitki ve hayvanların sıhhati için kıymetlidir, lakin kloroflorokarbonlar (CFC’ler) ismi verilen sentetik kirleticilerin tarihi kullanımı sayesinde, Antarktika’nın çabucak üzerinde, Dünya’nın atmosferik zırhında büyük ve eski bir delik var.

1987’de kloroflorokarbonları yasaklayan milletlerarası bir muahede sayesinde, ozondaki delik giderek küçülüyordu.

2021’de Antarktika’nın üzerindeki delik, Avustralya’da 60 milyon dönümlük bitki örtüsünü yakan yıkıcı mega yangınlardan bir yıl sonra tekrar büyümeye başladı.

Avustralya’nın son mega yangınları üzerine yapılan yeni bir araştırma, stratosferdeki duman parçacıklarının ozon katmanını bir yıldan uzun bir müddet boyunca inceltebileceğini buldu.

Gözden Kaçmasın Ozon katmanı 50 yıl içerisinde olağana dönebilir Haberin Detayları

1 milyon ton duman atmosfere salındı

2019/2020 Avustralya yangınları atmosfere bir milyon tondan fazla duman saldı. Fakat bilim insanlarının ozondaki deliğin süratle büyüdüğünü fark etmesi Ağustos 2020’ye kadar sürdü .

Araştırmacılar, duman parçacıklarının ozon deliğini kabaca 2,5 milyon kilometrekare genişlettiğini varsayım ediyor. Bu genişleme, bir evvelki yıla nazaran yüzde 10 daha fazla.

Onlarca yıldır ozon katmanının incelmesi üzerinde çalışan MIT’ten iklim bilimcisi Susan Solomon, “2020’deki Avustralya yangınları, bilim topluluğu için sahiden bir ikazdı.” diyor.

Sadece son 20 yılda, insanlık tarihindeki en büyük dört orman yangını her iki yarımkürede de meydana geldi.

Rusya’daki 2003 Sibirya Tayga yangınları, şimdiye kadar kaydedilen en büyük yangınlardı ve 55 milyon dönüm kül oldu. Daha yakın tarihli Avustralya orman yangınları ikinci sırada yer alıyor.

Solomon ve meslektaşları, orman yangını dumanının stratosferdeki nitrojen dioksit düzeylerinin düşmesine neden olabileceğini ve sonuçta ozonun kimyasal olarak incelmesine neden olan domino tesirini başlattığını ortaya çıkardı.

Yorumlar

Henüz yorum yapılmamış. İlk yorumu yukarıdaki form aracılığıyla siz yapabilirsiniz.